سازمان های بین المللی غیر دولتی و نقش آنها در حقوق بین الملل
مقدمه
سازمان های غیر دولتی یا [1]NGOها تجمعاتی هستند از درون جامعه مدنی که با مشارکت داوطلبانه افراد با هدف نیل به اهدافی خاص به وجود می آیند که زمینه های مشارکت بیشتر مردم در اداره امور را فراهم می کنند. علّت وجود این سازمانها را باید در احساس و برداشت های بعضی افراد و گروه ها از یک نیاز و به تبع آن سازمان یابی آن نیازها برای تأمین آنها جستجو کرد ویژگی سازمان های غیر دولتی که عمده آنها غیر انتفاعی هستند و موضوع تحقیق اینجانب نیز همین طیف سازمان ها هستند را به صورت مختصر می توان چنین توصیف کرد : سازمانهایی هستند که خودجوش بوده و افراد آنها را اعضای داوطلب تشکیل می دهند که این سازمانها دارای هدف مشخص و دارای اساسنامه و تشکیلات مختص به خودشان هستند و عضویت همه افراد در راستای اساسنامه سازمان بلامانع می باشد. اقدامات این سازمانها علنی و آشکار بوده که به منظور کمک به بهبود وضع جامعه، حفظ منافع ملی و مصالح عمومی کشور صورت می گیرد و ویژگی بارز آنها عدم وابستگی به سازمانها و نهادهای دولتی می باشد.در مورد شکل گیری سازمانهای غیر دولتی دو دیدگاه عمده وجود دارد که در ذیل به آنها اشاره می شود. الف) سازمانهای غیر دولتی واکنش اجتماعی به عوامل اجتماعی و اقتصادی حادث در جوامع مختلف مثل ظهور گفتمان توسعه یا ناتوانی دولت ها در پاسخ به نیازهای توسعه یا ارضای تقاضاهای برآورده نشده عمومی هستند. یعنی این سازمانها از درون توده های مردمی و بدون دخالت ها یا کمک های دولتی تشکیل می شوند. ب) تحولات در سیاست ها و ساختارهای نهادی دولت ها و سازمان های بین دولتی در طی زمان فرصت ها را برای ظهور این گونه تجمعات و تشکیلات عمومی در سطوح داخلی و بین المللی فراهم کرده است. به دیگر سخن این سازمانها نتیجه عملکرد دولت و سازمانهای دولتی و از اقتضائات عملکردی آنها می باشند و دولت ها با رشد آنها موافق و کمک حال آنها هستند.از فواید و آثار مثبت وجود این سازمانها موارد بسیاری ذکر شده که البته نظراتی هم در مخالفت با آنها وجود دارد که در ادامه بررسی خواهد شد اما به طور مختصر می توان به موارد زیر اشاره کرد[2] :
- زنده نگه داشتن حس مسئولیت اجتماعی و تمرین مناسب فعالیت های اجتماعی عام المنفعه
- تلاش برای رفع مشکلات موجود در کشور به خصوص سعی در ارتقاء توسعه انسانی
- استفاده از دیپلماسی عمومی برای پیگیری اهداف فرهنگی گروه
- کاهش فساد سیستم بروکراتیک به علّت صداقت در فعالیت داوطلبانه
- سرعت بیشتر در حل مشکلات به دلیل پیگیری و احساس مسئولیت بیشتر اعضاء
- ایجاد وحدت و پیوستگی بیشتر ملی در خصوص ارزشها
مطالبی که ذکر شده مفاهیمی کلی راجع به اصل NGOها، چگونگی شکل گیری و اهداف کلی آنها بود که به طور مختصر ارائه شد اما در ادامه به مبحث اصلی تحقیق که سازمانهای بین المللی غیر دولتی هستند می پردازیم.
علی بابائی